Op weg naar verandering in Oeganda

Een paar maanden nadat ik voor het eerst kennismaakte met het See & Treat team in Oeganda is het zover; de introductietraining kan van start gaan! Samen met Carlien Marree, FCF programma directeur, ben ik voor een week in Kagadi (West-Oeganda) om het team de kneepjes van het vak te leren en samen met hen te bespreken hoe we in dit gebied een See & Treat project kunnen implementeren.  We hadden een klein team verwacht, maar onze verwachtingen werden overtroffen door een enthousiaste groep vrouwen en een paar dappere mannen. Het merendeel van de teamleden kent (verhalen van) vrouwen die getroffen zijn door baarmoederhalskanker. Net als in veel andere lage inkomenslanden is deze kanker de meest voorkomende vorm van kanker onder  vrouwen in Oeganda. Het team is vastberaden hier verandering in te brengen.

Tijdens de introductietraining oefenen de teamleden in het geven van voorlichting en om vrouwen uit te nodigen voor screening. Ook voor ons een nieuwe ervaring omdat de plaatselijke, culturele gebruiken en overtuigingen hierin tot uiting komen; zo wordt er door dit team een trommel van waterflesjes geïmproviseerd om het “dorp” erop te attenderen dat er een voorlichtingsbijeenkomst is. Vervolgens wordt de verpleegkundige enthousiast onderwerpen met vragen als:

“Kan mijn man ook voor screening komen?”
“Kan ik nog wel kinderen krijgen als jullie mijn baarmoeder bevriezen?”

 

De teamleden hebben in groepjes gewerkt aan het formuleren van “the message” aan vrouwen; waarom screening van alle vrouwen belangrijk is. Een van de verpleegkundigen presenteert de boodschap.

Stuk voor stuk belangrijke vragen en van groot belang om hier vooraf over na te denken en kennis te vergaren om dit soort vragen te kunnen beantwoorden. De rollenspellen leveren soms ook grappige versprekingen op, zoals ‘cervix squeezing’ (knijpen van de baarmoederhals) in plaats van ‘cervix screening’ (screenen van de baarmoederhals). Bovendien is de vertaling van Engelse termen naar de lokale taal Runyoro in sommige gevallen best lastig.

Op het moment van schrijven wordt het projectteam samen met de verpleeg- en verloskundigen van de gezondheidscentra in Kagadi district in Kampala getraind in de medische aspecten van de See & Treat methodet. Mooi om te zien hoe nieuwsgierig en gretig iedereen is en ik kijk ernaar uit de eerste screening in Kagadi te ondersteunen!

Marlieke de Fouw
Oktober 2017


Baarmoederhalskankerscreening in het hart van Jakarta

Na een aantal weken Nederland ben ik afgelopen week weer teruggekeerd in Indonesië. De Nederlandse herfst heb ik ingeruild voor het warme, ietwat klamme weer in Jakarta. Ik heb me laten vertellen dat het regenseizoen ieder moment kan beginnen, maar eerlijk gezegd denk ik dat niemand het écht met zekerheid weet. Ook hier zijn de seizoenen ‘in de war’…

Goed, ter zake. Na wat visumformaliteiten bij aankomst was er afgelopen zaterdag een screeningscampagne in een kerk in het hart van de stad. Tijdens het opbouwen werd er gezongen door het See & Treat team, in de zaal naast ons was een bruiloft gaande, en boven ons een yogales. Een vreemde gewaarwording als je er even bij stilstaat..

Zeventig vrouwen werden die dag gescreend op baarmoederhalskanker en borstkanker, door een drietal zeer ervaren vroedvrouwen. Sommigen kwamen voor de tweede keer en wisten de andere vrouwen direct op hun gemak te stellen: “het duurt echt maar vijf minuten 

De inrichting van de screeningslocatie; tafels waarop de vrouwen onderzocht worden, gordijntjes voor privacy en emmers voor afval, zoals wattenstaafjes die worden gebruikt om de baarmoedermond met azijn aan te stippen om afwijkende cellen te kunnen detecteren. 

en is echt niet zo eng als je denkt”, hoorden we regelmatig. Gynaecologische gezondheid is taboe hier in Indonesië. Echter, als vrouwen onder elkaar zijn ontpopt zich vaak een stortvloed aan vragen, onderbroken door gegiechel en af en toe een regelrechte schaterlach.

Geen van de vrouwen vertoonde afwijkingen die duiden op de voorstadia van baarmoederhalskanker. Wel had een vrouw een tweetal niet-pijnlijke, vaste onregelmatige knobbels in een van haar borsten, zonder huidafwijkingen, tepelveranderingen of vergrote okselklieren. Zij werd doorverwezen naar het ziekenhuis voor verder onderzoek.

Baarmoederhalskanker en borstkanker zijn de twee meest voorkomende vormen van kanker bij vrouwen in Indonesië, daarom wordt er hier op beiden tegelijkertijd gescreend (borstkanker in eerste instantie door lichamelijk onderzoek).

Aankomende maand is het ‘Cervical Cancer Prevention Month’ en wordt er in heel Indonesië veelvuldig gescreend en behandeld. Ook heeft het Female Cancer Program Jakarta meerdere trainingen voor artsen en vroedvrouwen op de planning staan, onder andere in Sorong (West-Papua), Batam en Aceh (Noord-Sumatra). Dit alles in het kader van de pijlers capacity building en sustainability. Aan de slag dus!

Alicia Lucardie
September 2017
Jakarta, Indonesië